Na tym zdjęciu widzimy zakola rzeki i wcięcia w lesie. Obie charakterystyki terenu działają jak swego rodzaju “lejki” skupiające zwierzyną w mniejszym obszarze – ułatwiając znajdywanie ich śladów.
Wiele osób rozpoczynających naukę tropienia w survivalu skupia się głównie na odciskach łap lub racic. W rzeczywistości jednak tropienie zwierząt nie ogranicza się wyłącznie do analizy tropów. Bardzo często ślady w ziemi znikają – czy to na twardym podłożu, w gęstej ściółce leśnej czy na gładkich kamieniach. Wtedy posługujemy się śladami pośrednimi takimi jak zgniecione rośliny, złamane gałęzie, ślady żerowania czy fragmenty sierści pozostawione na krzewach. Czasami jednak nawet ich nie ma. W takich sytuacjach kluczową rolę odgrywa tropienie otoczeniowe.
Jest to analiza geografii terenu i typowanie, w jakim kierunku i jaką drogą zwierzę najprawdopodobniej się przemieszcza. Czy ominęło duże jezioro, czy przeszło wąskim suchym lądem pomiędzy bagnami, czy ominęło gęste krzaki. To właśnie dzięki tej dziedzinie tropiciel jest w stanie kontynuować tropienie zwierząt nawet wtedy, gdy klasyczne ślady zwierząt w survivalu nie są widoczne.
Czym jest tropienie otoczeniowe
Tropienie otoczeniowe (environmental tracking) polega na analizie środowiska, w którym porusza się zwierzę. Zamiast szukać konkretnych śladów na ziemi, tropiciel próbuje zrozumieć logikę przemieszczania się zwierzęcia w danym terenie.
Każde zwierzę ma określone preferencje dotyczące:
- rodzaju podłoża,
- poziomu osłony roślinnej,
- dostępności wody,
- bezpieczeństwa przed drapieżnikami lub człowiekiem.
- nachylenia terenu,
Zwierzęta bardzo rzadko poruszają się chaotycznie. Ich trasy są zazwyczaj efektem kompromisu pomiędzy najłatwiejszą drogą a najbezpieczniejszą drogą. Tropienie otoczeniowe polega więc na przewidywaniu, którą z dostępnych opcji zwierzę najprawdopodobniej wybrało.
Jak zwierzęta wybierają trasę przemieszczania
Na tym zdjęciu widzimy bagno na łące pomiędzy obszarami leśnymi. Kiedy zwierzę chcę pokonać łąkę, napotyka bagno i obchodzi je najkrótszą możliwą drogą.
W praktyce zwierzęta poruszają się według kilku dość powtarzalnych zasad.
1. Unikanie zbędnego wysiłku
Większość zwierząt stara się ograniczać zużycie energii. Oznacza to, że:
- chętnie korzystają z naturalnych przejść w terenie,
- omijają bardzo gęstą roślinność.
- unikają stromych podejść,
Dlatego często przemieszczają się:
- wzdłuż grzbietów wzgórz,
- wzdłuż skrajów lasu,
- dnem dolin,
- wzdłuż cieków wodnych.
2. Wykorzystywanie naturalnych korytarzy
W wielu miejscach w terenie istnieją naturalne „korytarze ruchu”, którymi porusza się większość zwierząt. Mogą to być:
- wąskie przesmyki pomiędzy bagnami,
- łagodne przełęcze w terenie pagórkowatym,
- przejścia między gęstymi zaroślami,
- mosty lądowe między zbiornikami wodnymi.
Jeżeli trop nagle znika, bardzo często można go ponownie odnaleźć właśnie w takich miejscach.
3. Osłona przed wzrokiem
Zwierzęta unikają otwartej przestrzeni, szczególnie w ciągu dnia. Dlatego preferują:
- skraje lasów,
- doliny i zagłębienia terenu.
- pasy krzewów,
Otwarte pola czy duże polany są zwykle przekraczane możliwie najkrótszą drogą.
Czytanie terenu gołym okiem
Podczas tropienia w terenie bez mapy tropiciel musi nauczyć się „czytać krajobraz”. Oznacza to analizę elementów takich jak:
- linie grzbietów,
- krawędzie lasów,
- doliny i zagłębienia,
- przejścia pomiędzy przeszkodami terenowymi.
Przykładowo:
Jeżeli zwierzę porusza się wzdłuż doliny i nagle tracimy trop, bardzo prawdopodobne jest, że będzie kontynuowało ruch tą samą doliną, ponieważ jest to najłatwiejsza droga.
Jeżeli natomiast dolina kończy się stromym zboczem, zwierzę prawdopodobnie skręci w stronę łagodniejszego podejścia lub przełęczy, zwłaszcza gdy do przełęczy prowadzi łagodny żleb. A szczególnie, jak po drugiej stronie przełęczy jest kolejna dolina dogodna dla zwierząt.
Tropienie otoczeniowe polega więc na ciągłym zadawaniu pytania:
„Gdybym był tym zwierzęciem – którędy poszedłbym dalej?”
Wykorzystanie mapy w tropieniu zwierząt
Zaawansowani tropiciele bardzo często analizują obszar jeszcze przed wyjściem w teren, korzystając z map topograficznych.
Mapa pozwala zidentyfikować elementy, które mają duży wpływ na przemieszczanie się zwierząt:
- doliny,
- bagna,
- linie wodne,
- przesmyki pomiędzy przeszkodami.
- grzbiety wzgórz,
Dzięki temu można przewidywać potencjalne trasy migracji zwierzyny.
Przykładowo:
Jeżeli pomiędzy dwoma dużymi bagnami znajduje się wąski pas suchego terenu, istnieje duża szansa, że będzie to naturalne przejście wykorzystywane przez wiele gatunków zwierząt.
Analiza zdjęć satelitarnych
Tutaj widok z lotu ptaka na “lejek” stworzony z rzeki i krawędzi lasu. Przy dobrym przyjrzeniu się widać, jak przy czerwonych liniach trawa jest wydeptana i szlaki niejako schodzą się ze sobą – obszar działania zwierzyny się zawęża.
Coraz częściej w analizie terenu wykorzystywane są także zdjęcia satelitarne.
Pozwalają one zauważyć:
- granice różnych typów roślinności,
- linie dróg zwierzęcych,
- naturalne przejścia w lesie,
- miejsca koncentracji zwierzyny w pobliżu wody.
Na zdjęciach satelitarnych dobrze widoczne są również:
- skraje lasów,
- przecinki,
- stare drogi leśne,
- linie energetyczne.
Wiele gatunków zwierząt chętnie korzysta z takich elementów krajobrazu jako łatwych tras przemieszczania się.
Połączenie tropów i analizy terenu
Najskuteczniejsze tropienie zwierząt w survivalu polega na łączeniu kilku metod jednocześnie:
- analizy tropów,
- śladów pośrednich,
- analizy środowiska.
- interpretacji zachowania zwierzęcia,
Gdy ślady są dobrze widoczne, tropiciel podąża za nimi bezpośrednio. Gdy zaczynają zanikać – włącza się analiza otoczenia.
Doświadczony tropiciel często potrafi przewidzieć miejsce ponownego pojawienia się tropów nawet kilkadziesiąt lub kilkaset metrów dalej.
Dlaczego tropienie otoczeniowe jest tak ważne w survivalu
W praktyce terenowej idealne tropy zdarzają się rzadko. Większość podłoży to:
- ściółka leśna,
- kamienie,
- suche liście,
- twarda gleba
Pozostawia bardzo słabo widoczne ślady. Da się je nadal odczytywać ale w praktyce na pewno zdarzy się nam zgubić ślad.
Dlatego w realnych warunkach survivalowych umiejętność czytania środowiska często okazuje się ważniejsza niż sama analiza tropów.
Tropiciel, który potrafi analizować geografię terenu, jest w stanie kontynuować tropienie nawet wtedy, gdy klasyczne ślady zwierząt znikają całkowicie.
To właśnie dlatego tropienie otoczeniowe stanowi jedną z kluczowych dziedzin sztuki tropienia zwierząt.
W kolejnych artykułach omawiamy następne dziedziny tropienia:
– wstęp (wprowadzenie do tematyki trackingu)
– identyfikacja (ocena gatunku pozostawiającego ślad)
– trailing (ocena w którym kierunku zwierzę się przemieszczało)
– tropienie otoczeniowe (właśnie to czytasz)
– interpretacja śladu z elementami psychologii zwierzęcia
– Ćwiczenia praktyczne oraz procedury trackerskie przekuwające teorię w praktykę
Artykuł omawia to zagadnienie bardzo ogólnikowo. Jeżeli chcesz poznać tajniki tropienia bardziej dogłębnie, zapraszamy do obejrzenia naszego filmu na Youtube, który przedstawia tą tematykę kompleksowo:
Jeżeli chcesz nauczyć się tropienia pod okiem instruktora, zarezerwuj indywidualne szkolenie survivalowe i powiedz nam że właśnie na tym chciałbyś się skupić.
Zapraszamy!
