Dostęp do wody to absolutna podstawa sztuki przetrwania. W scenariuszach takich jak dryfowanie po morzu, pobyt na bezludnej wyspie czy survival ekstremalny w strefie przybrzeżnej największym paradoksem jest ogrom wody… której nie można pić.
Rozwiązaniem może być solar still – klasyczna survivalowa metoda odsalania wody bez specjalistycznego sprzętu.
Czy da się pić wodę morską?
Nie. Picie wody morskiej przyspiesza odwodnienie.
Powód jest prosty:
- woda morska zawiera ok. 3,5% soli,
- nerki potrzebują więcej wody, aby usunąć sól, niż jej dostarczysz,
- efektem jest szybsze odwodnienie organizmu.
Dlatego w survivalu w praktyce wodę morską należy najpierw odsolić.
Czym jest solar still?
Solar still to destylator słoneczny wykorzystujący naturalny cykl obiegu wody: parowanie i skraplanie.
Destylacja usuwa:
- sól,
- mikroorganizmy,
- wiele zanieczyszczeń chemicznych,
- zanieczyszczenia fizyczne.
Dlatego jest to jedna z ważnych technik survivalowych uczonych na kursach survivalu od podstaw.
Jak działa odsalanie wody w survivalu?
- Słońce podgrzewa wodę morską.
- Powstaje para wodna.
- Para skrapla się na chłodnej powierzchni folii.
- Krople spływają do pojemnika.
Efekt: woda pitna z morza.
Jak zrobić solar still – instrukcja krok po kroku
To jedna z podstawowych umiejętności omawianych na praktycznym kursie survivalu w terenie.
Potrzebne materiały
- materiał nieprzepuszczający pary wodnej np. folia lub plandeka
- pojemnik (kubek, puszka, butelka; można też wykopać dołek wyłożony folią tak, aby skroplona woda nie wsiąkła w ziemię),
- obciążnik (np. kamień lub garść ziemi),
- opcjonalnie (bardziej w warunkach domowych) rurka do picia (np. wąż ogrodowy) abyś nie musiał rozbierać całości by się napić.
Budowa
- Wykop dół ok. 50–70 cm głębokości.
- Na środku ustaw pojemnik.
- Wlej wokół niego wodę morską lub wilgotny piasek.
- Zakryj dół folią i szczelnie dociąż brzegi, aby para nie uciekała a wiatr nie zwiał materiału.
- Na środku połóż obciążnik – powstanie stożek.
- Para skropli się na folii i zacznie kapać do pojemnika.
Dbaj o jak największą wilgotność podłoża. Jeśli nie masz dostępu do morza, możesz użyć „brudnej” wody lub moczu.
To klasyczna metoda odsalania wody bez sprzętu.
Ile wody daje solar still?
Najczęstsze pytanie uczestników naszych szkoleń survivalowych. I najtrudniejsze do jednoznacznego odpowiedzenia. Wszystko będzie zależeć od warunków:
Jak wilgotna jest ziemia w i wokół solar still? Pustynny piach nie ma wilgoci którą można odparować. Leśna gleba ma więcej. Piach możesz zwilżyć „brudną” wodą (morska/z bagna/mocz).
Jak ciepło jest w Twojej destylarce? Czy padają na nią bezpośrednio promienie słoneczne? Czy zakrywa ją częściowo cień (np. drzew, budynków – pamiętaj że będzie się on przesuwać w ciągu dnia)? Pod jakim kątem padają promienie słoneczne – im wyżej na niebie jest słońce, tym bardziej prostopadle = lepiej ogrzeje dół.
Z jakiego materiału wykonałeś przykrycie?
Idealna będzie przeźroczysta folia – promienie słoneczne ogrzeją bezpośrednio wilgotną ziemię w dole, zamiast samo przykrycie (jak w szklarni).
Z braku laku użyj jak najciemniejszego materiału – słońce ogrzeje czarną folię/plandekę/wór na śmieci podnosząc temperaturę pod spodem.
Dużo gorszy efekt da użycie jasnych materiałów (wysokie albedo np. biały odbija 90% promieni słonecznych) a najgorszy – folii srebrnej np. koca/folii NRC/mylarowej. Jeżeli masz do dyspozycji tylko koc NRC, upewnij się że użyjesz go stroną złotą do góry – srebro odbije jak lustro więcej promieni słonecznych.
Da się jednak do pewnego stopnia generalizować. Średnia wydajność:
- mały solar still: 0,3–0,7 l dziennie,
- duży solar still: 0,8–1,5 l dziennie.
Minimalne zapotrzebowanie człowieka:
- 1,5–3 litry dziennie.
Wniosek: solar still ratuje życie, ale nie zapewnia komfortu.
Dlatego w przetrwaniu w terenie buduje się kilka destylatorów jednocześnie.
Największą zaletą jest to, że to pasywna metoda pozyskiwania wody. Budujesz destylarkę raz, a potem tylko korzystasz. Ma więc sens w sytuacji pasywnej, ale niekoniecznie w aktywnej sytuacji survivalowej gdy musisz się przemieszczać i nie zdążysz zebrać owoców swojej pracy.
Na kursach survivalu w Polsce uczymy redundancji – zawsze znaj kilka metod pozyskiwania wody równolegle, zależnie od warunków. Pamiętaj; trzy to dwa, dwa to jeden, jeden to zero.
Najczęstsze błędy początkujących
- Budowa jednego destylatora. Zbuduj tyle ile jesteś w stanie. Często łatwiej będzie Ci wybudować kilka mniejszych – łatwiej będzie o kilka torebek foliowych niż jedną wielką płachtę.
- Niedbałe uszczelnienie = para ucieka bokiem zamiast się skraplać.
- Zbyt mała konstrukcja = mała powierzchnia parowania. Wiąże się to z…
- Oczekiwaniem szybkich efektów. Jeden malutki dołek nie wypełni Ci kubka po godzinie. Realnie musisz poczekać cały dzień żeby zebrała się chociaż połowa.
Dlatego survival dla początkujących powinien być ćwiczony w praktyce, aby popełniać błędy w bezpiecznym otoczeniu, nie realnej sytuacji survivalowej.
Solar still na szkoleniach survivalowych i eventach firmowych
Budowa destylatora to świetny scenariusz szkoleniowy:
- Wymaga pracy zespołowej,
- zarządzania energią,
- planowania zasobów,
- scenariusz „rozbitków” (nauka przez zabawę).
Technika pojawia się podczas:
- szkoleń survivalowych dla firm,
- eventów survivalowych,
- integracji survivalowej,
- team building survival.
Woda destylowana
Pamiętaj, że woda pozyskana z solar still (podobnie jak deszczówka czy roztopiony śnieg) jest wodą destylowaną/demineralizowaną – czyli pozbawioną minerałów i elektrolitów.
Jest bezpieczna do picia i zdecydowanie lepsza niż woda morska, jednak nie powinna być jedynym źródłem płynów przez długi czas. W survivalu tracimy elektrolity wraz z potem, stresem i wysiłkiem, a woda demineralizowana nie uzupełnia tych strat. To podobna sytuacja jak u maratończyka pijącego wyłącznie wodę zamiast napojów izotonicznych.
W normalnych warunkach nie stanowi to problemu – minerały dostarczane są z pożywieniem. W sytuacji przetrwania warto świadomie je uzupełniać.
Przy destylacji wody morskiej wystarczy dodać kilka kropli wody morskiej do kubka. W lesie lub w warunkach kryzysowych warto przygotowywać napary i herbaty – nawet zimą można wykorzystać igliwie (np. świerk, sosna) które dodatkowo dostarczy nam witaminy C.
FAQ
Czy solar still usuwa sól?
Tak — destylacja oddziela sól od wody.
Czy woda jest bezpieczna?
Tak — to woda destylowana.
Ile solar still trzeba zbudować?
Najczęściej 3–5 na osobę.
Solar still w praktyce – zobacz wideo
W filmie pokazujemy pełny proces budowy oraz realne działanie destylatora słonecznego w warunkach terenowych:
Podsumowanie
Solar still to jedna z kluczowych metod odsalania wody w survivalu.
Prosta, powtarzalna i możliwa do wykonania bez sprzętu.
Na naszych szkoleniach survivalowych uczymy takich umiejętności w realnych scenariuszach terenowych. Jeśli chcesz poznać survival w praktyce, sprawdź nasze profesjonalne szkolenia survivalowe i weekendowy kurs survivalu.
Zapraszamy!
